Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Eroldu, 2026 yılının ilk 9 aylık sektörel verilerini ve küresel pazardaki stratejik gelişmeleri değerlendirdi. Türkiye'nin toplam ihracatının yüzde 17'sini tek başına sırtlayan otomotiv sanayisi, 31,1 milyar dolarlık tüm zamanların ilk 9 aylık rekoruna imza attı. Toplantının ana gündem maddelerini ise devreye giren yeni model yatırımları, Çin'in agresif ihracat politikası ve Avrupa Birliği ile yürütülen "Made in Europe" görüşmeleri oluşturdu.
Dış ticarette otomotiv fazla veriyor
OSD verilerine göre, ilk 8 aylık dönemde motorlu taşıtlar dış ticaret dengesi uzun yıllar sonra ibreyi pozitife çevirdi ve 3,5 milyar dolarlık fazla verdi. Bu tabloda otomobil dış ticaretinin hala 3,2 milyar dolar açık vermesine rağmen ticari araçlardaki olumlu etkiyle eksi yöndeki bu trendin azalma eğiliminde olduğu belirtildi.
Pazardaki yerli payı yüzde 34’e çıktı
Son aylarda iç pazarda genel hatlarıyla yüzde 13’lük bir daralma yaşansa da, yerli araçlara olan yönelim hız kazandı. Geçen yıl Türkiye otomotiv pazarında yüzde 29 olan yerli üretimden satış payı, bu yıl yüzde 34'e ulaştı.
Alt segmentlerdeki yerli payı artışı şu şekilde gerçekleşti:
Otomobil: Yüzde 29’dan yüzde 35’e
Hafif Ticari Araç: Yüzde 21’den yüzde 24’e
Kamyon: Yüzde 59’dan yüzde 64’e
Otobüs: Türkiye'de kullanılan otobüslerin neredeyse tamamının yerli üreticiler tarafından imal edilmesiyle bu segmentte yüzde 100’e yakın yerlilik oranına ulaşıldı.
Ticari araçlarda tablo pozitif
İlk 9 ayda toplam üretim yüzde 6 azalarak 971 bin adet seviyesinde gerçekleşirken, bu düşüşün ana kaynağı otomobil üreten firmaların yeni yatırımları için üretime verdikleri aralar oldu. Otomobil üretimi yüzde 17, ihracatı ise yüzde 27 geriledi. Buna karşılık hafif ve ağır ticari araç segmentlerinde üretim, ihracat ve kapasite kullanım oranları artış trendini korudu. Sektörün en kırılgan başlığı olan traktör pazarında ise iç pazarda yüzde 50'ye yaklaşan daralma nedeniyle üretim yüzde 30'a yakın geriledi.
Yeni modeller banttan iniyor
Üretimdeki düşüşün talep eksikliğinden değil, model yenileme süreçlerinden kaynaklandığını belirten Cengiz Eroldu, devreye giren yatırımların detaylarını paylaştı:
Hyundai: Yüzde 100 elektrikli Ioniq 3 modelinin seri üretimi ağustos ayında başladı ve Türkiye'de satışa sunuluyor.
Otokar & Mercedes-Benz: Anlaşma kapsamında Otokar, Mercedes-Benz otobüslerinin üretimine başlıyor.
Oyak Renault: Bursa tesislerinde "Striker" modelinin üretimi için geri sayım başladı.
Tofaş: Yeni K9 modelinin deneme üretimleri başladı ve ilk öncü araçlar banttan indi.
Eylül ayında Hannover'daki IAA Transportation ve Madrid'deki otobüs fuarlarında Türk ağır vasıta ve otobüs üreticilerinin tam kadro gövde gösterisi yaptığını hatırlatan Eroldu, yaklaşan Paris fuarının da yatırımcılar açısından kritik olduğunu vurguladı.
Çin'in Avrupa'daki yükselişi
Toplantının en çarpıcı başlıklarından biri, Çin'in küresel otomotiv pazarına yönelik agresif genişleme stratejisi oldu. Çin'in iç pazarında ilk 8 ayda yüzde 22'lik bir daralma yaşandığını belirten Eroldu, 45 milyonluk kurulu kapasiteye sahip ülkenin, içerideki açığı kapatmak için ihracata yöneldiğini ifade etti. İlk 8 ayda Çin'in ihracatı yüzde 67 artarak 7,1 milyon adede ulaştı.
Çin'in uygulanan ek vergilere rağmen boşluk bulduğu her pazara hızla penetre olduğunu vurgulayan Eroldu, şu verileri paylaştı:
Avrupa Birliği'nin otomotivde Çin'e karşı verdiği dış ticaret açığı 2025 yılında 17 milyar Euro seviyesindeyken, 2026'nın ilk 7 ayında Avrupa'ya yapılan Çin ihracatı yüzde 172 arttı.
Avrupa pazarında geçen yıl yüzde 6 olan Çinli araçların payı yüzde 10'a yükseldi.
Türkiye'nin Çin ile toplam dış ticaret açığı 33 milyar Euro seviyesinde. Ancak uygulanan ek vergilerin etkisiyle Çinli araçların Türkiye pazarındaki payı yüzde 8,7'den yüzde 5,8'e geriledi.
"Türkiye olmadan güçlü bir Avrupa otomotiv sanayisi kurulamaz"
Avrupa'nın "Made in Europe" yaklaşımıyla kendi sanayisini korumaya yönelik adımlar attığını belirten Eroldu, Türkiye'deki STK'ların (OSD, OİB ve TAYSAD) ortak bir pozisyon belgesi yayınladığını duyurdu. Eroldu, Avrupa otomotiv sanayisinin Türkiye olmadan rekabetçi olamayacağını belirterek, "Türkiye uzun yıllardır homologasyon kuralları ve mevzuatlarla Avrupa'yı birebir izliyor. Sattığımız kadar ithalat yaptığımız, dengeli bir ticaretimiz var. Avrupa'nın Türkiye'yi bu ekosistemin ayrılmaz bir parçası olarak görmesi şart" dedi.
