Sadece şehir merkezleriyle sınırlı kalmayan, aynı zamanda bölgesel (intercity) ihtiyaçlarına da tam yanıt veren Solaris Urbino 15 LE Electric, ön tarafında alçak taban; arka tarafında ise daha yüksek zeminiyle elektrikli arak geliştirilmiş Sınıf 2 bir otobüs.

"Bir Araç, İki Görev" (One Bus, Two Missions) mottosuyla geliştirilen Urbino 15 LE, düşük tabanlı ön tasarımıyla şehir içindeki yoğun yolcu akışını kolaylaştırırken, arka bölümünde 2 basamakla çıkılan konforlu oturma düzeniyle uzun mesafeli bölgesel taşımacılığa uyum sağlıyor. 100 yolcuya (51 oturan, 26 ayakta, 1 tekerlekli sandalye) kadar ulaşan yüksek taşıma kapasitesiyle fonksiyonel bir otobüs.

Orta kapı karşısındaki tekerlekli sandalye alanıyla erişilebilir bir araç olan Urbino 15 LE, 19 ton ağırlığını sürüş sırasında da hissettirdi. Yine de uzunluğuna rağmen üçüncü aksın yönlendirilebilir olması şehir içi dönüş ve manevralarda sürücünün işini kolaylaştırıyor.

Sürüş pozisyonu ile yola hakim bir konum sunan Urbino 15 LE’de direksiyon ile gösterge paneli bir modül olarak tek hareketle ayarlanabiliyor. Otobüsün dijital göstergesi, batarya doluluk seviyesi, kalan menzil ve enerji tüketimi gibi sürüşe dair verileri rahat bir şekilde anlaşılacak şekilde sunuyor.

Yolcu alanında geniş ve büyük camlarıyla havadar bir yolculuk sunan aracın havalandırma sistemi hem soğuk hem de sıcak havalarda yolcu alanında konfor sağlıyor.
Sadece arka taraf değil öndeki koltuklarda bulunan havalandırma ve okuma lambaları otobüsün alçak zeminli ön kısmında da uygulanmış. Ayrıca USB girişleri ve katlanabilir kolçaklara ve emniyet kemerleriyle ve yolcu alanındaki yük alanlarıyla işlevsel bir araç pozisyonunu pekiştiriyor.

Güç ve batarya
14,89 metre uzunluğundaki bu elektrikli otobüs, gücünü 240 kW nominal (280 kW zirve) kapasiteli merkezi elektrik motorundan ve 2.100 Nm tork üretiminden alıyor. Solaris High Energy bataryaları ile 500 kWh (700 kWh'ye kadar yükseltilebilir) enerji depolama kapasitesi sunan araç, SORT2 standartlarına göre 600 km'ye varan olağanüstü menziliyle sınıfının en uzun menzilli aracı olarak öne çıkıyor. Çift CCS2 125A şarj girişi ve 4 alanlı pantograf altyapısı ile operasyonel ihtiyaçlara göre çoklu şarj imkanları sunuyor.

Gelişmiş güvenlik donanımı
Sürücü ve yolcu güvenliğini en üst seviyede tutan, entegre karoser yapısı sayesinde R66 standartlarını karşılayan Urbino 15 LE, ayrıca GSR2 (Genel Güvenlik Yönetmeliği 2) regülasyonlarına tam uyum gösteriyor. Araçta tamamen dijital aynaların yanı sıra; Otomatik Uzun Far Kontrolü (AHBC), Şerit Takip Sistemi (LDWS), Sol Yan İzleme (LSM), Trafik İşareti Tanıma (TSR), Çarpışma Azaltma Sistemi (CMS), Elektronik Stabilite Kontrolü (ESC) gibi gelişmiş sürüş destek sistemleri yer alıyor.

Sürdürülebilirlik ve dijitalleşme
Urbino ailesinin kanıtlanmış dayanıklılığını; eSConnect üzerinden sağlanan uzaktan teşhis, öngörülebilir bakım teknolojileriyle birleştiren Solaris Urbino 15 LE Electric, Sıfır egzoz emisyonu (Beyond Zero Tailpipe Emissions) vizyonuyla üretilirken, yüzde 94,9 oranındaki geri dönüştürülebilirlik özelliğiyle çevresel ayak izini en aza indiriyor.

10.51 metreden 14.52 metreye kadar uzanan dört farklı model seçeneğiyle (S 510 LE, S 515 LE, S 516 LE, S 518 LE) pazara sunulan bu yeni seri, hem zorlu şehir içi yollarında hem de intercity rotalarında Sınıf I veya Sınıf II konfigürasyonlarında her türlü ihtiyaca cevap vermek üzere tasarlanmış. Bu otobüs, Daimler'in en büyük otobüs üretim merkezi olan Türkiye'de Mercedes-Benz Türk’e bağlı Hoşdere Fabrikası’nda üretiliyor.

Premium bir otobüs olmasına rağmen 285.000 Euro fiyatıyla en ulaşılabilir maliyete sahip test aracımızın bütün testleri ve üretime hazırlanma süreçleri ise almanya Würth’de gerçekleştirilmiş.

Motor ve güç
İki ya da üç kapı alternatifiyle sunulan MultiClass LE, iki akslı modellerinde küçük bir elektrik motorunun genellikle kalkışlarda devreye girdiği hafif hibrit (mild hybrid) seçeneğiyle sunuluyor ve test otobüsümüzde de bu sistem yer alıyordu.

Test sürüşümüzde Mercedes-Benz motorun, ZF şanzımanla güçlü uyumuyla pürüzsüz bir kullanım sağladı. 260 kW (354 beygir) güç ve 1.400 Nm tork üreten 7.7 litrelik kompakt OM 936 motor, aracın hafif gövdesini çevik bir şekilde hareket ettirdi.

Sürüş alanı ve güvenlik teknolojileri
Yüksek manevra yeteneğiyle sürücüsüne güven veren test otobüsümüzde . Bird View" (kuş bakışı) sistemi ve 360 derece kameralar dahil olmak üzere kapsamlı bir güvenlik sistemleri yelpazesi sunuyor; görüntü ekranı ise ön panelin sol tarafına konumlandırılmış.

Sürücü alanında havalı ve çoklu ayarlanabilir koltuk gerçekten konforluydu ve yeterli ve kullanışlı saklama alanları öne çıkıyordu. Setra her zaman olduğu gibi güvenlik konusundaki öncülüğünü bu seride de sürdürüyor. Araç, Temmuz 2024'te devreye giren AB Genel Güvenlik Yönetmeliği (GSR-B) standartlarını aşan donanımlara sahip. Gelişmiş radar sensörleri ve kameralarla desteklenen Sideguard Assist 2 (Yan Görüş Asistanı) artık sadece yolcu tarafını değil, sürücü tarafını da izliyor. Yeni Frontguard Assist ön kısımdaki yayaları ve bisikletlileri algılarken, şehir içi toplu taşıma için özel geliştirilmiş aktif fren asistanı Preventive Brake Assist 2, durağan veya hareketli nesnelere çarpma riskinde sürücüyü uyararak otomatik kısmi frenleme uygulayabiliyor.

Erişilebilir ve konforlu yolculuk
Yeni model, ön kısımda hızlı ve engelsiz biniş imkanı sağlayan alçak taban konforunu sunarken, arka kısımda üç kısa basamakla ulaşılan yüksek tabanlı geleneksel Setra seyahat rahatlığını birleştiriyor. İki mimariyi ve yolculuk deneyimini dış tasarımında şık ve pürüzsüz hatlarla harmanlayan Setra, yeni yüzünü yansıtan tam LED farları ve karakteristik koyu renkli A sütunlarıyla modern bir tasarım sunarken Setra'nın 75. yıla ulaşan geçmişine de göz kırpıyor.

Seyahat otobüslerine benzeyen sessizlik ve titreşim özellikleriyle Setra S 515 LE, koltuk döşemelerinden iç aydınlatmasına ve USB girişlerine kadar yolcu konforunu da garanti ediyor. Geniş ön kapısı orta kapının karşısında bulunan tekerlekli sandalye alanı ve başüstü saklama alanlarıyla erişilebilir bir otobüs olan test aracımız 51 yolcu kapasiteye sahipti.

Sıfır emisyonlu sürüş yeteneği ile uzun menzil performansını bir araya getirmeyi hedefleyen bu konsept model bölgesel, şehirlerarası ve uzun yol taşımacılığında farklı bir yol izleyen ender modellerden biri olarak dikkat çekiyor. Henüz prototip bir araç olarak testleri devam eden araç, elektrikli araçlara dönüşüm sürecinde otobüslerin teknoloji deneyiminde iyi bir örnek olarak özel bir yere sahip.

Düşük emisyonlu bölgelerde elektrik modunda 70 km menzil sunan bu otobüs, şarj edilebilir sistem sayesinde yakıt tasarrufunu yüzde 47'ye kadar arttımayı vaat ediyor. Araç menzil anksiyetisine karşı genel olarak ağır ticari araçlar için yetersiz şarj altyapısına bağımlı kalmıyor.

Euro 7 standartlarına şimdiden hazır olan Scania Castrosua Hero PHEV, Scania Super dizel motor ve elektrikli güç aktarma organları olmak üzere iki yüksek performanslı enerji sistemiyle dikkat çekiyor. Henüz seri üretimi bulunmayan otobüsün şu an açıklanan Avrupa fiyatı ise 580,000 Euro.

Motor ve güç
Araç, gücünü Scania'nın ödüllü Super platformuna dayanan yeni 13 litrelik (420 hp ve 460 hp seçenekli) içten yanmalı motoru ile entegre e-makine ve şanzıman sisteminden (2 x 145 kW) alıyor. 89 kWh kapasiteli NMC batarya ile donatılan Hero PHEV, 70 kilometreye kadar tamamen elektrikli menzil sunarak sıfır emisyon bölgelerine tam uyum sağlıyor. Önceki nesil 13 litrelik Super motorlu araçlara kıyasla şehirlerarası trafikte yüzde 47'ye varan yakıt ve emisyon tasarrufu elde edilebiliyor. Ayrıca araç, biyodizel akaryakıtla yüzde 88 HVO yakıtla yüzde 94’ varan emisyon tasarrufuna imza atabiliyor.

Buna ek olarak, 460 beygirlik güç çıkışının —toplamda neredeyse 300 beygire eşdeğer güç üreten— iki elektrik motorunun performansıyla birleştirilmesi etkileyici bir tork değeri sunuyor. Dizel motorda 900 devirde elde edilen 2,600 Nm tork otobüste verimliliğin en büyük kaynaklarından olurken toplam 840 bg motor gücü etkileyici bir değer sağlıyor.

Üst düzey güvenlik ve dijitalleşme
Dört farklı sürüş modu (Elektrikli, Hibrit, Şarj Koruma ve Zorunlu Şarj) sayesinde operasyonel esnekliği arttrıran Scania Castrosua Hero PHEV, AB Genel Güvenlik Yönetmeliği (GSR) gereksinimlerini karşılayan Gelişmiş Sürücü Destek Sistemleri (ADAS) ile donatılmış. Konum tabanlı Scania Zone teknolojisi sayesinde, araç önceden belirlenmiş sıfır emisyon veya düşük hız bölgelerine girdiğinde otomatik olarak elektrikli moda geçebiliyor. Yeni dijital gösterge paneli Scania Smart Dash ile sürücü ergonomisi ve araç kontrolü geniş bir dijital ekosistemle destekleniyor.

Sürüş modları arasında akıllı geçiş
Scania Zone sistemi, trafik kısıtlamalarına bağlı olarak dizel ve elektrikli modlar arasında otomatik geçiş yapılmasını sağlıyor. Sürücüler; güzergaha veya şehir içi kısıtlamalara bağlı olarak dizel, hibrit veya tamamen elektrikli olmak üzere üç sürüş modundan birini seçebiliyor.

Batarya doluluk seviyeleri ve kalan menzille ilgili verilerin de yer aldığı ekranın sağ tarafında Scania’nım kamyon modellerinde yıllardır uyguladığı sürüş değerlendirme sistemi, aracın nasıl kullanıldığı ve kazanım sağlanan enerjisi gösteriyor.

Tasarım ve yolcu konforu
Scania Castrosua'da dijital aynalar standart olarak sunulurken, geleneksel aynalar artık opsiyonel olarak tercih edilebiliyor.
Scania K-şasi (6x2*4) üzerine Castrosua Hero karoseri ile inşa edilen 3 akslı otobüs, 15 metre uzunluğuyla intercity otobüsten daha çok tam bir seyahat otobüsüne (coach) benziyordu. İç mekanda sürdürülebilir malzeme kullanımı, sürüdürülebilir malzemeden üretilmiş ve üzeri halıyla kaplanmış zemin, çift cam yalıtımı, LED aydınlatmalar, her koltukta USB girişleri ve 27 inç yolcu monitörü gibi ince detaylar konforu artırmak üzere dikkat çekiyor. Sürücü bölümünde ise pnömatik ISRI marka koltuk, titreşimli uyarı sensörleri, dijital dikiz aynaları öne çıkıyordu.

18,4 tonluk ağırlığına ve boyutlarına rağmen yüksek oturma pozisyonuyla yola hakim bir sürüş sağlayan Scania Castrosua Hero PHEV, yüksek yapısıyla yolcu alanına erişimde biraz zorlu olsa da tekerlekli sandelye alanına sahipti ve yumuşak süpansiyonuyla konforlu bir yolculuğu garanti ediyor.

Scania, PHEV modelinin operasyonel verimliliğini korumak için 11 kW'tan 360 kW'a kadar ölçeklenebilir şarj çözümleri sunuyor.

Otokar e-TERRITO U, intercity otobüslerin en yoğun olarak kullanıldığı yakın mesafe ve okul taşımacılığına yönelik çözümü olarak dikkat çekiyor. Otokar’ın başarılı dizel modeli Territo platformu üzerinde batarya elektrikli olarak üretilen elektrikli e-TERRITO U maksimum 63 kişilik oturma kapasitesine sahip olarak Sakarya’da üretiliyor.

Test edilen model Fransa pazarı spesifikasyonlarına göre yapılandırılmıştı ve fiyatı 390.000 Euro olarak çaıklandı.

Optimum ağırlık dağılımıyla dengeli bir sürüş için için otobüsün arka tarafında 6, ortada 8 ve önde 1 adet olmak üzere toplam 15 adede kadar monte edilebilen e-TERRITO U’nun menzil değeri 590 kilometre olarak açıklandı. Otobüs endüstrisinde sık rastlanmayan daha küçük ve yüksek adetli batarya paketleriyle dikkat çeken otobüsün boş ağırlığı ise 14,4 ton.

Monokok yüksek dayanımlı çelik şasi üzerine inşa edilen e-TERRITO U, gücünü VOITH (VPMA-274-320-6-R6) marka sabit mıknatıslı senkron motordan alıyor. Macaristan’ın küçük yerleşim yerlerinde test ettiğimiz Otokar e-TERRITO U, 410 kW güce ve 3.100 Nm torka ulaşarak güçlü bir sürüş sergiledi.

Sürüş güvenliği ve konforu, ön aksta kullanılan ZF marka (RL 82 EC) bağımsız süspansiyon ve arka aksta yer alan DAIMLER (R0440) rijit dingil ile güvence altına alınıyor. EBS 5.X (EBS&ESP) destekli Knorr-Bremse pnömatik fren sistemi ise üst düzey güvenlik sağlıyor.

Kişiselleştirilebilir modüler batarya teknolojisi
Kullanıcıların operasyonel ihtiyaçlarına göre farklı batarya konfigürasyonları sunan e-TERRITO U; LFP (Lityum Demir Fosfat) kimyasına sahip CATL veya Fransa üretimi Forsee Power batarya alternatifleriyle donatılabiliyor. Standart kullanım için optimize edilmiş batarya paketleri sunulurken, uzun menzil gerektiren rotalar için 15 pakete kadar (maksimum 450 kWh) kapasite artışı sağlanabiliyor. 150 kW DC şarj altyapısı sayesinde batarya donanımına göre araç sadece 2,5 ila 3,5 saat arasında tam şarja ulaşabiliyor.

Sürüş ve sürücü kabini
Sürüş sırasında çevik ve kolay bir kullanım karakteri sergileyen Otokar e-TERRITO U, ergonomik sürücü alanıyla da dikkat çekiyor. Konforlu ve çok yönlü ayarlanabilir sürücü koltuğu sayesinde farklı fiziki özelliklere sahip sürücüler için uygun sürüş pozisyonu sunan e-TERRITO U’da bütün kontrol tuşları sürücünün Rahat bir şekilde ulaşabileceği şekilde konumlandırılmış. Sürücü kabininde ise 12.3 inçlik yüksek çözünürlüklü Continental MultiViu TFT gösterge paneli, gerek araçla ilgili veriler gerekse de uyarılarla sürücüye destek oluyor.

Konfor ve erişilebilirlik
Basamakla çıkılan yolcu alanındaki düz zeminiyle ve konforlu koltuklarıyla dikkat çeken e-TERRITO U’da yatabilen koltuk sırtları ve katlanabilen kolçaklar ve temizlenebilir baş dayama detaylarıyla konfor yükselten detaylar öne çıkıyordu. Kullanışlı baş üstü saklama alanlarına ek olarak araç zemini altında 25 el bagajını alabilecek ölçüde 2.90 metreküplük bagaj alanı yer alıyor.

Test otobüsümüzde orta kapıya monte edilen 350 kg kapasiteli bir D-Hollandia lifti ile engelli yolcuların da otobüse erişimi garanti edilmişti. Seçilen konfigürasyona (koltuk sayısı ve monte edilen batarya paketleri) bağlı olarak, taban altı bagaj hacmi 2,9 ila 4,5 metreküp arasında değişiyor; bu, alçak girişli (LE) modellerden ziyade yüksek tabanlı şehirlerarası otobüslere özgü bir hareketle konforlu bir yolculuk vaat ediyor.

13 metre uzunluğundaki (talep doğrultusunda 12 metre seçeneği de mevcut) e-TERRITO U, yolcularına geniş ve modern bir iç mekan sunuyor.

Tam elektrikli, ısıtma ve soğutmayı tek bir sistemde birleştiren iklimlendirme altyapısı sayesinde yolcu konforu her mevsim en üst seviyede tutuluyor. Yüzde 100 taze hava beslemesi sağlayan sistem, 20-28 kW ısıtma ve 22-37 kW soğutma kapasitesine sahip.

Geçtiğimiz 5 yıl içinde elektrikli dönüşüm yatırımlarıyla dikkat çeken MAN, Türkiye’deki otobüs fabrikasının yanı sıra Polanya ve güney Afrika’daki üretim tesislerini de elektrikli üretime hazır hale getirdi. MAN, Ankara’daki fabrikasında geçen yıl tanıttığı Avrupalı bir otobüs üreticisi tarafından ilk defa olan elektrikli seyahat otobüsünü de (Coach) bu yıl teslimatlarına başlamayı planlıyor.

Bugüne kadar 3 bin 300’den fazla elektrikli şehiriçi otobüsüyle 250 milyon kilometre yol deneyimine sahip olan MAN, yıl sonuna kadar Sınıf I'de Lion's City E, Sınıf II'de Lion's City E LE ve Sınıf III'te Lion's Coach E ile tüm ECE sınıflarında elektrikli ulaşım imkanı sunulacak. Bu kapsamda sahneye çıkan 2024 model MAN Lion's City 12 E LE, markanın ilk Sınıf II elektrikli otobüsü olma özelliğini taşıyor.

2025’te tanıtılmasnın ardından 100 adetten fazla teslim edilen elektrili Lion's City E LE’nin Avrupa fiyatı 510.000 Euro olarak açıklandı.

Teknik kapasite ve boyutlar
İki dingilli şehir içi otobüsü konseptindeki araç, 12.182 mm uzunluğa, 2.550 mm genişliğe ve 3.320 mm yüksekliğe sahip olup, 6.005 mm'lik dingil mesafesiyle ferah bir platform sunuyor. Bağımsız tekerlek yönlendirmeli ön dingil ve portal tahrikli (i = 5,12 oranlı) arka dingil, aracın sürüş dinamiklerini destekliyor. Otobüs, gücünü 160 kW nominal, 240 kW maksimum güç üreten elektrik motorundan alıyor.

Test edilen model 39 koltuklu 59 yolcu kapasitesine sahip olarak konfigüre edilmiş ve 5 batarya paketiyle (toplam 445 kWh) donatılan versiyonda, maksimum 380 km'lik bir menzil sunuyor.

Lion’s City 12 E LE modeli hafif yapısı (14,2 tonluk boş ağırlığıyla kendini belli eden) ve bağımsız süspansiyon sistemi, yolcu konforuna katkıda bulunan temel unsurlar arasında yer alıyor.

Maksimum Menzil için gelişmiş batarya ve şarj
Nürnberg'deki MAN’ın kendi üretiminden gelen NMC kimyalı bataryalar, 15 yıla varan garantiyle sunuluyor. Lion's City 12 E LE, 'Maksimum Menzil' stratejisi kapsamında toplam 445 kWh kapasiteli 5 batarya paketiyle donatılmış durumda (paket başına 89 kWh ve yüzde 90 kullanılabilir kapasite). Şarj işlemleri, ön dingil üzeri sağ tarafta ve sağ arka kısımda yer alan, maksimum 150 kW destekli CCS portları üzerinden gerçekleştiriliyor. Bataryaların tavana monte edildiği otobüsün tabanındaki biri önde diğer orta kapının karşısında olmak üzere özel alanlar acil çıkışlar için kullanılarak hem içeriden hem de dışarıdan açılabiliyor.

Dijital Batarya Pasaportu
Yeni AB Batarya Yönetmeliği kapsamında piyasaya sürülen her batarya paketi için MAN, yakında zorunlu hale gelecek Batarya Pasaportu uygulamasına geçiş yaptı. 18 Şubat 2027'ye kadar QR kodunun uygulanması zorunlu olan bu pasaport; malzemeler, CO2 emisyonları, geri dönüşüm ve performans gibi 7 kümede toplam 82 zorunlu veri niteliğini içeriyor.

Üst Düzey Güvenlik ve Dijital Sürüş Asistanları
Araç, ECE R107 (Sınıf II) ile tam uyumlu ve araç başına 2 adet bulunan zemin tipi acil çıkış kapaklarıyla eşsiz bir güvenlik konsepti sunuyor . Sürücü ve yolcu güvenliği, şu gelişmiş dijital asistanlar ve teknolojilerle destekleniyor:

• Dijital ayna sistemi OptiView® ve akıllı asistanlarla donatılmış dijital kokpit
• ESP, Şerit Takip Uyarısı (LDW) ve Şerit Değiştirme Desteği (LCS)
• Gelişmiş Acil Fren Asistanı ve Sağ Dönüş Asistanı (Turning aid) [cite: 5].
• Hız Sabitleyici (Cruise control)
• LED gündüz sürüş farlarına sahip tam LED ön farlar ve LED yolcu alanı aydınlatmaları

İç mekan ve yolcu konforu
Elektrik kumandalı dışa açılır ve kayar (Swing/sliding) iki kapıya (Kapı 1 ve Kapı 2) sahip olan araç, sürücü hariç 39 oturma ve 20 ayakta yolcu kapasitesi sunuyor.

Geniş camları ve mavi döşemeleriyle en ferah test otobüsü olan Lion's City 12 E LE’de aracın arka bölümü şehirlerarası taşımacılığa uygun şekilde düzenlenmişken, ön bölümü alçak tabanlı yapısıyla şehir içi kullanıma uygun. Manuel tekerlekli sandalye rampası da yine otobüsün orta kapı kısmında yer alırken, mobil cihazlar için USB portları ve şarj üniteleriyle donatılmış.

Kabin içi özellikler şunları içeriyor:
• Sürücü için 3 noktalı emniyet kemerli Isri ProActive 2 koltuk
• Yolcular için emniyet kemerli MAN City Comfort Advanced koltuklar
• Kapı 2'nin karşısında konumlandırılmış tekerlekli sandalye alanı ve kapı 2'de basmalı düğme kayıtlı katlanır rampa ile tam erişilebilirlik
• Maksimum 37 kW soğutma kapasitesine sahip, entegre ısı pompalı CO2 Valeo elektrikli klima sistemi

Türkiye adına Auto Ticari’nin yer aldığı Haziran ayında Macaristan düzenlenen dünyanın en köklü karşılaştırmalı testlerinde yer alan otobüslerin tanıtım ve testlerine katılımcı otobüs markalarının alfabetik dizilimine göre IVECO CROSSWAY ELECTRIC ile başlıyoruz.

Türkiye’de çok popüler olmayan intercity (Class 2) otobüs segmenti 2025 yılında 27 Avrupa Birliği ülkesinde 7,000 adetlik bir pazara ulaştı. Bu segmentteki elektrikli otobüslerin payı her geçen yıl artsa da 2025 yılında yüzde 15 civarında kaldı.

IVECO BUS’ın bu yıl 20. yaşını kutlayan modeli CROSSWAY, aynı zamanda çok fonksiyonlu versiyonları ve uygun işletme maliyetleriyle markanın en çok satan otobüs modeli.

450 bin Euro Avrupa satış fiyatına sahip CROSSWAY ELECTRIC, pazara 12 metre ve 13 metre olmak üzere iki farklı uzunluk opsiyonuyla sunuluyor.

2024 yılında makyajlanan tamamen LED farlara sahip otobüsün sürücü koltuğuna oturup marşa –daha doğrusu güç düğmesine– bastığınızda, elektrikli araçların o karakteristik sessizliği sizi karşılıyor. Ancak gaza dokunduğunuz ilk andan itibaren, merkezi tahrik hattında konumlandırılan Siemens marka elektrik motorunun gücünü net bir şekilde hissediyorsunuz. 1200 RPM devirde 290 kW zirve (peak) güç üreten bu motor, 0-800 RPM gibi alt devir bandında tam 3000 Nm maksimum tork sağlıyor. Bu inanılmaz tork değeri, ağır gövdesine rağmen araca pürüzsüz ve atik bir ivmelenme yeteneği kazandırıyor. Uzun yokuşlu güzergahlarda ise 1300 RPM'de elde edilen 185 kW'lık 30 dakikalık maksimum güç, kesintisiz bir çekiş garantisi sunuyor.

Batarya ve şarj esnekliği
CROSSWAY ELEC modelin esnek altyapısı sayesinde farklı ihtiyaçlar için geniş batarya seçimini mümkün hale getiriyor. Araçta standart olarak yer alan 277 kWh kapasiteli 4'lü batarya paketi, günlük güzergahların büyük bir kısmını rahatlıkla çıkarabilecek seviyede yapılandırılmış. Ancak daha farklı ihtiyaçlar için batarya kapasitesi 208 kWh (3 paket), 346 kWh (5 paket) veya tam 415 kWh (6 paket) olarak tercih edilebiliyor.

Boş ağırlığı, konfigürasyona bağlı olarak 13,5 ila 14 ton arasında değişen 13 metrelik test otobüsümüz 5 batarya paketli (346 kWh) versiyon idi. Şarj istasyonunda aracın standart donanımında yer alan CCS Combo 2 fişi üzerinden 150 kW'a kadar gece şarjı (overnight charging) yapılabiliyor. Ancak gün içinde daha hızlı şarj ihtiyacı duyulan operasyonlarda bu güç 240 kW'a kadar çıkarılabiliyor.

Geniş iç hacim verimli alan kullanımı
Elektrikli test otobüsümüz 55 kişilik yolcu kapasitesine sahipti ancak farklı koltuk konfigürasyonlarıyla bu sayı 63 yolcuya (Scoleo Max 57+4+2) kadar çıkarılabiliyor. Bagaj alanlarını incelediğimizde, 5 metreküpü aşan (5,09 metreküp) alanıyla operasyonel açıdan büyük bir ferahlık sağlayabilecek kapasiteye sahip. Önde 800 mm genişliğinde tek ve 1200 mm genişliğinde asimetrik orta kapılı otobüsün içerisine geçtiğimizde ise konvektörlü ısıtma sistemi ve 38 kW gücündeki termal konfor ön koşullandırma özellikleri, yolcular için her mevsim ideal iklimlendirmeyi vadediyor.

Orta mesafeli yolculuklar için konforlu koltuklarla donatılmış yolcu alanında tavan üstü saklama raflarına monte edilmiş havalandırma sistemi ve okuma lambalarının yanı sıra, koltuklarda bulunan şarj girişlerine sahip.

IVECO CROSSWAY ELECTRIC test sürüşünden notlar:
Sürücü açısından hava süspansiyonlu ve ayarlanabilir sürücü koltuğu katlanabilir kolçaklarla oldukça rahattı. Sürüş pozisyonunu doğru bir şekilde konumlandırmada ise direksiyon simidinin yüksekliği ve derinliği de zemine monte edilmiş bir düğme yardımcı oluyor.

Sürücünün önündeki dijital gösterge; sunduğu basit kullanışlı enerji verileriyle önemli bir kontrol sağlarken sürüş tarzıyla ilgili değerlendirme sonuçlarını da sağlıyor. Ayrıca analog bir hız göstergesinin de bulunduğu otobüsün tüm fonksiyon tuşları sürücünün çevresinde ergonomik bir şekilde konumlandırılmış.

CROSSWAY ELECTRIC’i şehir içi trafiğinde ve otoyolda kullanırken güvenlik donanımlarının sürüş stresini ne kadar azalttığına bizzat şahit olduk. EBS/ESP destekli, iki bağımsız hava devreli pnömatik fren sistemi ve yüzer kaliperli (floating calipers) ön-arka disk frenlerin ABS ile uyumu sayesinde aracın duruş hissi son derece güven verici.

10 metrelik dönüş yarıçapı sayesinde sürüşüne rahat bir sürüş sağlayan imkânı sunan CROSSWAY ELECTRIC’i küçük yerleşim merkezlerinde ve bu kasabaları birbirine bağlayan oldukça dar yollarda kullanmamıza rağmen önemli bir kontrol sorunuyla karşılaşmadık.

Direksiyonun yanındaki geleneksel bir kolla kullanılan retarder etkili bir yavaşlama sağlarken bu sırada güçlü bir enerji toplamayı da sağlıyor. Bağımsız ön akslarla desteklenen tam havalı süspansiyon sistemi de sürüş sırasında konfor yükselten unsurlardan oldu.

Özellikle geniş bir kör noktaya sahip olan bu tarz ağır vasıtalarda, sağ tarafı kollayan kör nokta bilgi sistemi ve geri görüş kamerası manevralarımızı oldukça kolaylaştırdı. Tüm sürüşümüz boyunca hareket kalkış bilgi sistemi (Moving off info system), akıllı hız asistanı (hız sınırı ekranı) ve sürücü yorgunluk uyarısı gibi standart donanımlar sürekli devrede kalarak sürüş güvenliğini üst seviyeye taşıdı.

Avrupa elektrikli hafif ticari araç pazarına ilk giren markalardan biri olarak öne çıkan Maxus, yıllar içinde bu alanda kendisine önemli bir yer edindi. Sıfır emisyonlu şehir alanlarının genişlemesiyle talebin arttığı Avrupa’da diğer üreticilerin de göreceli olarak geç hareket ettiği dönemde araçlarını başta Birleşik Krallık ve İskandinav ülkelerine sunan Maxus, 2022 yılında Avrupa’da yaklaşık 19.000 araç satışına imza attı. 

Türkiye’de ise Doğan Trend Otomotiv’le ilk araç tanıtımını Maxus e-Deliver 3 ile geçtiğimiz haziran ayında gerçekleştirdi ve Ford E-Transit’in ardından ülkemizde satışına başlanan ikinci elektrikli hafif ticari araç modeli oldu. 
1615 kg boş ağırlığıyla 910 kg taşıma kapasitesine sahip olan Maxus e-Deliver 3, aslında boyutlarıyla küçük ve orta segment ticari araçların arasında konumlanıyor. 

Motor ve batarya 
Şehir içinde menzili fabrika değeri olarak 371 kilometre olan WLTP döngüsündeki karma menzil değeri ise 259 kilometre olan model, 50,23 kWsa batarya kapasitesine sahip.  118 kw (Yaklaşık 160 beygir gücü) motor gücüne sahip olan modelin torku ise 225 Nm.

Batarya verimliliği için normal modda en yüksek 120 kilometre hıza ulaşabilen ekonomik modda ise hızı saatte 90 km ile sınırlandırılan Maxus e-Deliver 3, sıfırdan 100’e 12 saniyede çıkabiliyor. 

Hızlı (DC) ve normal (AC) olarak şarj edilebilen Maxus e-Deliver 3, normal akımda yüzde 5’ten 100’e 5,6 saatte şarj edilebilirken, DC şarj (90KW) ile 45 dakikada yüzde 80’e kadar şarj olabiliyor.

Sürüş deneyimi 
İstanbul yollarında yüksüz olarak deneyimlediğimiz e-Deliver 3, gerek şehrin dik yokuşlu dar yollarında gerekse de çevre yollarında performans olarak tatmin edici sonuçlar verdi. Sessiz sürüşüyle içten yanmalı rakiplerinden öne çıkan test aracımızın yüksüz kullanımın ve arka süspansiyonda kullanılan makasların da etkisiyle özellikle bozuk yollarda ve kasislerde yol etkisini yeterince hissettirdiğini söylemek gerek. 

Zemine yerleştirilmiş batarya modüllerinin de etkisiyle aracın yüksekliğine rağmen yüksek hızlarda bile yol tutuşu ve kontrolü ise gayet tatmin ediciydi. 

Araçta seçilebilen frenlemeden enerji kazanmak için 3 farklı mod bulunuyor. Bu modlardan en hafifi özellikle açık yollara uygunken yüksek geri kazanım modunun yarattığı ani fren etkisinden dolayı mod seçimlerini iyi yapmak gerekiyor.
 
Menzil 
İstanbul’un en soğuk günlerinde kullandığımız test aracı teslim aldığımızda yaklaşık yüzde 90 dolulukla 200 kilometre menzil gösteriyordu. 130 kilometrelik kullanımın ardından 75 kilometre daha menzille test aracımızı teslim ettik. Soğuk havanın da menzil üzerindeki olumsuz etkisiyle koltuk ısıtma ve klima kullanımlarıyla birlikte 100 kilometrede yaklaşık 24 kW enerji tükettik. 

Araç ölçüleri ve yük alanı
Tek gövde seçeneği ve uzunlukla satışa sunulan e-Deliver 3, 4555 mm uzunluğa, 1780 mm genişliğe ve 1900 mm yüksekliğe sahip. 2910 mm aks aralığına sahip olan aracın yerden yüksekliği ise 144 mm. 

Sadece panelvan olarak satılan e-Deliver 3, yükleme alanında 4,3 metreküp hacim sunuyor. Yük alanında 2180 mm uzunluğunda yüklerin taşınmasını mümkün kılan aracın yük alanı genişliği ise 1665 mm. 1330  mm yük alanı yüksekliği ve arka davlumbazlar arası 1220 mm genişlik sunan araç 2 Europalet yük taşıyabiliyor.  

Yük alanında 1,330 mm yükseklik sunan araç, 180 derece açılabilir arka kapıları ve 710x1280 boyutlarındaki yolcu tarafında kayar yan kapı özelliği ve yan duvarları kaplanmış yük alanında bağlama kancalarıyla dikkat çekiyor.

Sürücü kabini ve donanım
Otomatik klima, ısıtmalı koltuklar, arka park sensörü ve kamera, hız sabitleme, lastik basınç monitörü gibi zengin standart donanımlarıyla öne çıkan Maxus e-Deliver 3, özellikle sürücü kabininde Avrupalı rakiplerinin biraz gerisinde hissettiriyor.

Sürücü ve yolcu koltuğu olmak üzere 2 koltuk seçeneğine sahip e-Deliver 3’te her iki koltukta da kolçaklar yer alıyor. Bu iki koltuk arasında farklı ebatlarda saklama alanları yer alıyor. Klima fonksiyon tuşlarının altında cep telefonu için bir saklama gözü bulunuyor. 

Malzeme kalitesinin yanı sıra bazı göstergede yer alan yol bilgisayarının kullanım zorluğu, analog hız göstergesinin gece ışıklandırması olmaması, torpido gözünde kapak olmaması gibi bazı eksiklikler araç kabininde göze çarpıyor. Ancak hızlı bir şekilde devreye giren çevirmeli vites kontrolünün aracı harekete geçirmede pratik bir kullanım sunduğunu da bu noktada belirtmek gerek.

Türk hafif ticari araç pazarının en çok satan aracı olan Ford Courier, yeni nesliyle bambaşka bir görünümle birlikte yeni ve daha büyüyen ölçülere ve yakın bir gelecekte elektrikli versiyona sahip olacak. 

İlk nesli Ford Fiesta platformu üzerine geliştirilmesinin etkisiyle daha küçük ve daha alçak bir tasarıma sahip olan Courier, yeni neslinin Ford  Otosan’ın 2022 yılında devraldığı Romanya’daki Craiova fabrikasına taşımasıyla birlikte burada markanın B-SUV segmentinde çok satan aracı Puma platformunda üretilecek. Bu temel değişiklik aracın tasarımına da güçlü bir şekilde yansıyor ve SUV tasarımıyla birlikte daha büyüyen ölçüler aracın değişiminde merkeze oturuyor. 

Yeni Ford Courier ölçüleri
Yeni nesil Ford Courier’in toplam uzunluğu 180 mm artarak 4337 mm’ye çıkarken, aracın genişliği de 27 mm artarak 1791 mm’ye ulaşıyor. 

Yeni nesil Ford Courier’le birlikte aracın yüksekliğinde de önemli bir artış yaşanıyor. 1747 mm yüksekliğindeki eski Courier’e göre 80 mm’lik artışla yeni Courier yüksekliği 1827 mm’ye çıkıyor. 

Yeni Courier’in dingil mesafesinde 203 mm’lik artışla önemli bir artış yaşanıyor ve 2692 mm’ye ulaşılıyor. 

Yük alanında önemli değişiklikler
Bu önemli ölçü artışlarını iyi değerlendiren Ford Europe ve Ford Otasan tasarımcıları ve mühendisleri yeni nesil Courier’i sınıfının ötesine taşıyacak geliştirmeler imza atıyorlar. 

Yeni Courier’in yük alanı uzunluğu eski nesle göre 181 mm artıyor ve eski nesildeki 1621 mm’lik uzunluk 1802 mm’ye çıkıyor. Hatta bu uzunluğun aracın arka kapısı kapatılarak ölçüldüğü bilgisi veriliyor.
 
Kargo alanında en önemli değişiklik ise zeminden ölçülen arka davlumbazlar arasındaki genişlik 208 mm arttırılarak 1012 mm’den 1220 mm’ye çıkarılmış. 

Yeni Ford Courier artık 2 palet taşıyabilecek
Yük alanındaki bu büyük artışlarla önceki neslinde 1 euro palet taşıyabilen Courier’in taşıma kapasitesi katlanarak 2 euro palete çıkarılmış. 

Yeni Courier’in yük alanında değişiklik yükseklikte 18 mm’lik limitli bir artışla kendini gösterirken aracın mimarisinde daha dikey tasarımın da etkisiyle 2,9 metreküp yükleme hacmine ulaşılmış. Bu hacim, Courier’in önceki nesline göre yüzde 25’lik dev bir artışa işaret ederken aracın kullanım alanlarının da oldukça genişleyeceğine işaret ediyor.

 
Yeni Courier taşıma kapasitesi 845 kg
Büyüyen ölçülerle birlikte aracın yükleme hacminin yanı sıra Yeni Courier’in taşıma kapasitesi de 845 kilo (GVM-aracın yük ve yolcuyla toplam taşıma kapasitesi) maksimum taşıma kapasitesine ulaşıyor. Bu artışı daha iyi anlamak için aracın önceki neslinde taşıma kapasitesinin 582 kg olduğunu da hatırlatmak lazım. 

Yeni Courier’in dizel versiyonunda çekme kapasitesi 1100 kg, benzinli versiyonlarında ise 1000 kg olarak belirlenmiş. 
Opsiyon olarak sunulan ve yolcu koltuğunun altına uzanan sistemle 2,6 metre uzunluğunda yüklerin de taşınabileceği Yeni Courier’in yük alanı LED lambalar ahşap ve kauçuktan seçmeli zemin ve güvenlik kancalarıyla birlikte standart olarak 180 derece açılan arka kapılar yer alıyor. 

Merak edenler için yeni Courier’in yakında gelecekte tanıtılması beklenen elektrikli versiyonunda ise taşıma kapasitesi 700 kg, çekme kapasitesi ise 750 kg olacak. 

İki farklı gövde tipi-dört donanım seçeneği
Yeni Ford Courier tek aks aralığı ve Cargo Van ve sadece içten yanmalı motor seçeneklerinde Double Cab Van gövdeyle ve filo ihtiyaçlarından zanaatkar taleplerine uygun dört donanım seçeneğiyle sunulacak satışa sunulacak. 

Ford Courier sürücü kabini
Yeni Ford Courier’in sürücü kabinindeki yeniliklere değişim demek aslında yanlış olur. Tamamen baştan tasarlanan sürücü kabini araçtaki ölçü değişiklerinden nasibini alarak daha geniş, daha yüksek ve daha yatay bir yapıya kavuşmuş. Bu değişikle birlikte ticari araç sadeliğine de kavuşan sürücü kabininde dijital gösterge ve SYNC 4 sistemine ulaşım sağlayan 8 inçlik merkezi dokunmatik ekran standart olarak yer alıyor. 

Yeni modelde ön çarpışma asistanı, şeritte tutma sistemi, trafik işareti tanıma, akıllı hız asistanı, otomatik uzun far ve geri park yardımı gibi sitemlerin de standart olarak sunulacağını da hatırlatalım. 

Daha yüksek oturma pozisyonunun hissedildiği Yeni Ford Courier’in kapı içlerinde separatörlü şişe tutacağı, açık ve kapalı saklama alanları, vites kolunun gerisinde çiftli bardak tutacağı ve ek saklama alanı, dosya ve tablet alanı gibi bölümler yer alıyor. USB ve C-type kablolu bağlantı noktalarının yanı sıra aracın üst versiyonlarında standart olarak sunulan kablosuz şarj noktası da dikkat çekiyor. 

Yeni Ford Courier motor-şanzıman seçenekleri
Yeni Ford Courier’in motor seçeneklerine baktığımız zaman araç, 1,5 litrelik 100 beygir gücünde tek dizel motorla 6 ileri manüel şanzımanla ve 100 ve 125 beygir gücüne sahip 1 litrelik Ecoboost benzinli motor seçeneğiyle sunulacak. Her iki benzinli motor seçeneği de yine 6 ileri manüel şanzımanla alınabilecek. 

Aynı zamanda 125 beygir gücüne sahip benzinli motor 7 vitesli otomatik şanzımanla da eşleştirilecek. Bu yenilikle birlikte daha önce otomatik şanzıman seçeneği bulunmayan Courier, ilk defa otomatik şanzıman seçeneğinde kavuşmuş olacak. 

Yeni Ford Courier ilk test  sürüşü
Ford’un Belçika’da bulunan Lommel test sahasında trafiğe kapalı pistlerde yaptığımız yeni Ford Courier test sürüşünde 1 litrelik Ecoboost benzinli motora sahip otomatik şanzımana sahip modeli test etme şansı buldum. 

İçine girildiği andan itibaren olgun bir ticari araç havası veren Yeni Courier, sade tasarımı ve sürüş sırasında rahatlıkla ulaşılan dijital ve analog kontrol tuşlarının doğru yerleştirilmesinin rahatlığını hissettirerek ilk kullanımda dahi araca hakim olmanızı kolaylaştırıyor. 

Aracın tasarımında pek çok ilgilinin de dikkatini çeken dıştaki SUV tarzı dizayn aracın oturma ve görüş pozisyonuna da net bir şekilde yansımış. Dijital gösterge bilgi-eğlence ekranına sahip olan Ford Courier, sessiz ve pürüzsüz bir sürüş deneyimi sunuyor. 

Helezon yaylı burulma kirişi tasarımına sahip arka süspansiyon ve eğimli amortisörlere sahip yeni Courier’in yeni arka süspansiyonları özellikle yüksek hızlarda dahi aracın sürüş dinamiğine katkıda bulunurken araçta düşük hızlarda ve manevralarda sürücüyü yormayan bir sürüş sunuyor. 

Elektrik destekli direksiyon sistemindeki ince ayarlamalarla binek araç sürüş deneyimi sunan yeni nesil Ford Courier’le ilgili daha uzun test sürüşü deneyimlerini de yakın zamanda sitemizde bulabilirsiniz. 

Ford Transit Custom Türkiye’de üretiliyor 
2015 yılından beri orta segment van pazarının lideri olan model Daha önce olduğu gibi Ford Otosan’ın Türkiye fabrikalarından üretilmeye devam edilecek. Ford ve Volkswagen iş birliğinin de ortak modelleri arasında katılan modelin teslimatlarının ülkeden ülkeye değişse de 2023 yılı bitmeden başlayacağı kaydedildi.

Chep: “En iyisini daha iyi yaptık"
Ford’un elektriklenme sürecine paralel olarak dizel motor seçeneğinin yanı sıra PHEV hibrit ve tam elektrikli modelleri de pazara hazırlanan Transit Custom ve Tourneo Custom tanıtımı Belçika’da Ford test alanında gerçekleştirildi. Test sürüşlerinin Belçika-Hollanda-Belçika arasındaki halka açık yollarda gerçekleştirdiğimiz yeni nesil Transit Custom’ın tanıtımında konuşan Ford Pro Avrupa Genel Müdürü Hans Chep, sınıfının en iyisi ve en çok satan aracını yenilemenin kendileri için kolay olmadığını söyleyerek uzun çalışmalar sonucu aracı daha da iyi hale getirdiklerini vurguladı.  
İlk olarak Cargo Van, Double Cab in Van, Kombi Van ve Tourneo Custom gövde modelleriyle tanıtılan 2024 yılında Camper Donor ve Multicab gibi seçeneklerle genişlemesi hedeflenen Transit Custom ailesinde çok önemli yenilikler var. 

Daha alçak, daha hafif, daha sağlam
Yüzde 30 daha sağlam bir yapıyla 100 kg daha hafif hale getirilen yeni Transit Custom’ın hava direncinde ise yüzde 13’lük bir iyileşme sağlanmış. Toplam yüksekliği 2 metrenin altına çekilen modelde araca binme-inme ve yükleme özellikleri de geliştirilmiş. 
İçten yanmalı modellerde önden çekiş ve dört tekerlekten çekiş, PHEV modelde önden çekiş ve elektrikli modelde arkadan çekiş tahrik seçenekleri sunan Transit Custom’da tamamen yeni arka bağımsız süspansiyon, yeni elektrik mimarisi araçta öne çıkıyor. 

Dizel, elektrikli veya PHEV hibrit
Transit Custom içten yanmalı modellerinde daha önceki nesilden tanıdığımız 2 litrelik EcoBlue motor görev yapıyor. Bu verimli motor, 6 ileri manüel vites seçeneğinde 110, 136 ve 150 bg güç seçenekleri ve yine modelde ilk defa kullanılmaya başlanan 8 ileri otomatik şanzımanda ise 136 ve 170 bg güç seçenekleriyle müşterilere sunulacak. 
Daha sonra tanıtımı yapılacak PHEV versiyonda ise 232 beygir gücüne sahip 2,5 litrelik Atkinson benzinli motorun yer alacağı bilgisi verildi. 
Modelin elektrik versiyonunu ise 64kWH kullanılabilir kapasiteli batarya 100 ve 160 kW güç seçenekleriyle arkadan çekişli olarak göreceğiz. 

Ön tekerleklerin daha ileri alındığı yeni nesil Transit Custom’da bu değişiklik daha iyi hava giriş ve çıkış imkanı sunmasının yanı sıra sürücüye daha iyi bir görüş sağlıyor. Sürücü kabininde 125 mm daha alçalmış düz bir zeminle kabin içindeki hacim artarken kabin içindeki geçiş ve hareket imkanı da arttırılmış. 
Yine kabin içinde elektrikli el freni, direksiyon sütununa yerleştirilmiş otomotiv vites kolu ve elbette kareyi andıran yeni direksiyon simidi göze çarpan değişikliklerden. Yine yolcu tarafında aracın tavanında konumlandırılmış hava yastığı ve bol/pratik saklama alan çözümleri kabinin cazibesini arttırıyor. 

Bağlanabilir ve dijital
Dijital çağa ayak uydurmanın ötesinde sınıfının en gelişmiş teknolojilerine yer veren modellerden biri olan Transit Custom standart olarak SYNC 4 13 inçlik bir dokunmatik merkez ekranla birlikte sunulmaya başlanacak. Transit Custom yine dijital bir gösterge, anahtarsız araca giriş ve çalıştırma, kablosuz Apple Car Play ve Android Auto, Alexa yapımı bir yapay zeka, uzaktan güncelleme yapabilen standart 5G modem ile yüksek bağlantı özellikleri sunacak. 

Teslimata özel otomatik donanım
Aracın sürücülere ve filo yöneticilerine kulak verilerek geliştirilen mobil ofis gibi yeniliklerinin yanı sıra Transit Custom’la ilk defa sunulmaya başlanacak olan Teslimat Asistanı (Delivery Asist) şehir içi teslimatlarda el frenini otomatik olarak çekerek, motoru durduruyor, camları kapatarak aracın dörtlülerini yine otomatik olarak çalıştırıyor ve aracı kilitliyor. Sürüye teslimat operasyonu sırasında zaman kazandırarak yorgunluğunu azaltmayı amaçlayan bu donanım müşterinin veya sürücünün ihtiyaçlarına göre konfigüre edilebiliyor. 

Yük alanı özellikleri
Yük taşıma özellikleri de geliştirilen Transit Custom’da araç mimarisinin değişmesiyle elde edilen daha düşük yükleme eşiği, yeni entegre yan basamak dikkat çekiyor. Sınıfının en geniş yan yükleme aralığı olan 1030 mm x 1301 mm, standart uzunluk ve yükseklikte (L1H1) 5,8 metreküp yük hacmi ve 1,327 kilograma ulaşan taşıma kapasitesi ve opsiyonel otomatik açılan yan kapı yük alanında öne çıkan özelliklerden. 
Zemin ve yan panellerde kullanılan yeni malzemelerin yanı sıra yeni arka kapı kilit mekanizmaları da değişen Transit Custom Van, yük alanında yeni led lambalar ve uzun şaside sürücü kabinene açılan donanımla 3,45 metre uzunluğunda yüklerin de taşınmasına imkan sağlıyor. 

Transit Custom, yeni GSR düzenlemesine uygun olarak; standart olarak ön çarpışma asistanı, şeritte tutma asistanı, trafik işareti tanıma, akıllı hız asistanı, otomatik uzun far, ön-arka park yardımı, geri görüş kamerası gibi sürücü destek sistemlerini sunuyor.
Opsiyon olarak Akıllı ACC  ve otomatik araçlarda Stop&Go, Çapraz Trafik Asistanı, Ters Fren Asistanı, ilk defa tanıtılan Çıkış Asistanı, Aktif Park Asistanı ve 360 Derece Kamera gibi güvenlik sistemleri de Transit Custom ailesinde sunuluyor. 

Ford Transit Custom Van izlenim ve ilk test sürüşü 
Avrupa pazarında segmentinin en çok modeli olmasının yanı sıra Türkiye’de üretilmesinin de getirdiği etkiyle özel bir yere sahip olan Ford Transit Custom’ın van versiyonunu inceleme ve Hollanda-Belçika arasındaki yollarda test etme imkanı bulduk. 

Aracın yeni alçak mimarisi sayesinde sürücü kabinine giriş çıkış çok daha kolay hale gelmiş. Yine aracın orta gövdesindeki önceki serinden bildiğimiz açılabilir bardaklık, yine aracın ön gövdesinin iki ucunda bulunan bardaklıklar, sürücü tarafında torpido güzünün üstünde konumlandırılmış özellikle dosya vb malzemelerin kullanımı için derin dolap çok işlevsel. 
150 beygir gücünde 6 ileri manüel şanzıman donanımlı test aracında dışardan göze çarpan en büyük değişiklik, aracın yüksekliğinin azalmasından kaynaklanan tasarımın daha aerodinamik bir yapıya kavuşması oldu. Daha yatay bir tasarım sürücü kabinine de yansırken pek çok fonksiyonun dokunmatik ekrana alınmasıyla diğer fonksiyon tuşlarının konumlandırmasını da daha sade hale getirmiş. 

Özellikle A sütununda bir önceki neslin izleri görülürken teknolojik ve dijital enstrümanların hafif ticari araç tasarımın temel elementleriyle uyumu dikkat çekiyor. Gelişmiş, detaylı ve hızlı navigasyon 5G özellikleriyle etkileyici derecede yardımcı oluyor. 

Aracımızda bulunan normal, ekonomi, kaygan zemin ve spor olmak üzere 4 sürüş modu merkezdeki dokunmatik ekranın altında tek tuşla ayarlanabiliyor. Yine ana ekran altında yer alan elektrikli park freninin konumu biraz şaşırtsa da kullanım kolaylığına hemen alışılıyor. 

Aracın mimarisiyle birlikte ağırlık merkezinin aşağı çekilmesi özellikle otoyol kullanımlarında tatmin edici bir sürüş keyfi sunuyor. Yük alanında yer alan 500 kg yükün de etkisiyle binek pek çok binek modelden daha yüksek konfor ve emniyet hissi veren 150 beygirlik manüel şanzımanlı aracın yol tutuşu standartları yüksek olan sürücüleri bile kolayca ikna edebilir. Aracın ses yalıtımında yapılan iyileştirmelerin etkisi, koltuk ergonomisi ve kumaş kalitesi gibi unsurların dijital donanımla birleşmesi de dikkat çekiyor. 

2009 yılında Avrupa’da elektrikli araç satışına ilk başlayan üretici olan Renault ile 20 yıldır 60 bin adetin üzerinde yakıt hücreli forklift üretimi yapan ABD merkezli Plug Power Renault’un büyün van Master üzerinde geliştirilen hidrojen yakıt hücreli ve PHEV modelinin yanı sıra  eksiksiz bir ekosistem de sunmayı hedefliyor. 
 
Hidrojenle çalışan hafif ticari araçlardan başlayan çözümler, yakıt ikmali, bakım ve finansman çözümlerinin yanı sıra yakıt hücreleri veya düşük karbonlu elektroliz yoluyla hidrojen üretimine kadar gidiyor. 

Henüz dünyanın en gelişmiş otomotiv pazarı Avrupa’da bile altyapı eksikliğinin yoğun olarak hissedildiği hidrojen teknolojisinde öncü üreticilerinden bir olmayı hedefleyen HYVIA, 2. Yılında 130 çalışana ve satılmaya başlanan ticari araçlarıyla cesur hamleler yapıyor. 

Müşterilerinin işyerleri için dolum istasyonu ve hidrojen dağıtım ağlarıyla işbirliklerini de hizmet paketine alan HYVIA satış ve satış sonrasında Renault’un gücünü kullanmayı hedeflerken halihazırda Renault Pro ile müşterilerine satış sonrası desteği sunmaya başlamış bile.

Renault Master üzerinde üretilen hidrojen yakıt hücreli  yakıtlı ticari araçlar, 2023 yılının başında homologasyon sürecini tamamlayarak Fransa ve Hollanda’da müşterileri tarafından kullanılmaya başlandı.

  
400 kilometrelik hidrojen-batarya menzili
5 dakikalık yakıt ikmali süresiyle 300 kilometresi hidrojen yakıtla 100 kilometresi ile bataryadan gelen güçle 400 kilometrelik menzil sunan araç işletmelerin ve sıfır emisyonlu bir araçla operasyonel verimliliklerini sürdürmelerine katkıda bulunuyor. 

Yakıt hücresi ve hidrojen tankları test ettiğimiz modelde aracın tavanına yerleştirilmiş ancak Renault Master’ın yeni jenerasyonuyla birlikte gelecek modellerde bu modüllerin yerinin de değişebileceği kaydedildi. 

12 m3yükleme hacmi ve 1080 kg taşıma kapasitesi
Renault Master Van H2-TECH, aynı elektrikli Master ile benzer yük hacmi ve taşıma kapasitesine sahip. 12 metreküp yükleme hacmine ve 1080 kilogram taşıma kapasitesine sahip olan araçtaki yakıt hücresi ve komponentleri yaklaşık 230 kilogram.
Renault Master Van H2-TECH'in "Dual Power" mimarisinde hidrojen yakıtı enerjiye çeviren yakıt hücresi 30kW kapasiteye sahip. Araçta özellikle hidrojen altyapısının yetersiz olduğu zaman büyük görev alabilecek 33kWh batarya 100 km menzil sunuyor ve 7,4 kW kapasiteli AC bir şarjla yaklaşık 4 saatte tam olarak doldurulabiliyor. 

Her biri 1,6 kg hidrojen depolayabilen toplam 6,4 kilogramlık 4 tank aracın tavanında olsa da aracın yükleme alanında hala 1,80 metrelik bir yüksekli sunuluyor. 

Test sürüşünden notlar
Paris çevresinde test etme şansı bulduğumuz hidrojenli Renault Master Van H2-TECH, geçtiğimiz yıl tanıtılan elektrikli Master ile benzer sürüş dinamiklerine sahip. Elektrikli sürüşün sessizliği ve anında sahip olunan tork gücüyle birlikte şehir içi görevlerde başarılı bir performans sunan araç, ilk hareketine bataryadan aldığı güçle elektrikli olarak başlıyor. 
Bataryanın doluluk oranının yüzde 80’nin altına düşmesiyle ise güç hidrojenden gelmeye başlıyor ve sürüş sırasında fren ve aracın ataletinden aldığı enerjiyle bataryanın belli bir orana kadar dolmasına yardımcı oluyor. 
Fransa’daki emniyet kurallarına göre hızının 90 kilometreyle sınırlandırılmış olması otoyol kullanımlarında sınırlayıcı olsa da 76 beygir gücündeki ve bu büyüklükteki bir aracın emniyetli kullanımı için yeterli bir hız. 
İçten yanmalı ve elektrikli rakiplerine göre limitli sürüş destek ve güvenlik ve bağlanabilirlik imkanları sunan Renault Master Van H2-TECH, çok yakında küresel lansmanı yapılacak olan tamamen yeni nesliyle birlikte sınıfının en güncel araçlarından biri olarak yerini beklenenden daha hızlı güçlendirebilir. 

Geleceğe hazırlanmak
Henüz üretim adetlerinin düşük olmasıyla pahalı bir ilk yatırım maliyeti gerektiren hidrojenli araçlar için farklı Avrupa ülkelerinde farklı oranlarda uygulanan teşviklerle zaman içinde araçların daha fazla kullanıcıya ulaşabileceği kaydediliyor. Şu anda Avrupa’da kilogram fiyatları 8-20 Euro arasında değişen hidrojen fiyatlarının da daha fazla yatırımcıyla birlikte ucuzlaması beklenirken günümüz şartlarında çok ekonomik olmadığını da belirtmek gerek. 
Ancak HYVIA bugün, Renault’un geçmişte elektrikli binek ve ticari araçlarda sahip çıktığı öncülük pozisyonunu hidrojende de gerçekleştirerek geleceğin teknolojilerinden biri olarak görülen bu sistemlerde -henüz Pazar olgun olmasa da- uzmanlık kazanmayı amaçlıyor. 
 

İlk yatırım maliyetinin öne çıktığı Türkiye’de -akaryakıt fiyatlarıyla da ilişkili olarak- toplam sahip olma maliyet matematiğinin güçlenmesiyle daha yüksek satış adetlerine ulaşması beklenen Ford E-Transit’le 2 gün süren bir sürüş deneyimi yaşadık. Yoğun iş gündemi ve kısıtlı zaman içinde yüklü olarak test etme imkanı bulmadığımız Ford E-Transit’i hem İstanbul Kartepe (Kocaeli) otoyolunda hem de Maslak-Kadıköy-Şişli sokaklarında deneyimledik.

Fabrika değerlerinde (WLTP döngüsüne göre) 317 km'ye kadar menzil sunan E-Transit’le 22-28 derece sıcaklıkta 1 sürücü ve 2 yolcu ile şehir içi ve otoyolda -aracın yasal hız limitlerini de zorlayarak- yaptığımız sürüşte 230 kilometrelik bir sürüş sağladık. Bu sürüşün WLTP döngüsüne çok uygun olmadığını ve gaz pedalına her yüklenmenin -içten yanmalı motorlara sahip araçlarda olduğu gibi- tüketimi fazlasıyla arttırdığını da belirtelim. 

Fabrika verilerine göre 115 kW hızlı şarj seçeneği ile 68 kWh bataryanın yüzde 80'e kadar dolumu 34 dakika gibi kısa bir sürede gerçekleşebiliyor. Biz 60 kW hızlı şarj güç ünitesinden 1 saati biraz aşan gibi bir sürede yüzde 35’ten yüzde 100 doluluğa ulaştık.  

Yeterli hacim ve taşıma kapasitesi 
1,758 kilograma kadar yük taşıma kapasitesi sunan Ford E-Transit aracımız 198 kW (265 bg) maksimum güç seçeneğiyle 430 Nm tork sağlıyor. E-Transit, Farklı uzunluk ve çatı yüksekliğe sahip panelvan, çift kabin ve şasi modelleriyle satışa sunulan E-transit modelleri 3,5 ile 4,25 ton arası brüt ağırlık seçenekleri sunarak pek çok lojistik veya hizmet operasyonu için 15 metreküpe ulaşan yüksek hacim ve taşıma kapasitesi sunuyor. Daha önce Ford E-Transit için katılma şansı bulduğumuz fabrika etkililiğinde araç şasisi içine yerleştirilen bataryalardan dolayı aracın yükleme eşiğinin arkadan çekişli dizel versiyona göre 10 cm kadar daha yüksel olduğunu da burada hatırlatmak gerek. 

Fonksiyonel ticari araç tasarımı
Ford E-Transit kabinine girdiğiniz zaman Ford mühendislerinin Transit geleneğine sadık kaldıklarını ve dizel modellerinde olduğu gibi ticari araç kullanıcılarının temel ihtiyaçları olan dosya, belge ve şişeler için bol saklama alama sade tasarım ve fonksiyonlara kolay ulaşım ve kolay kullanım prensiplerine sadık kaldıklarını hissediyorsunuz. Sürücü kabininde merkezde yer alan SYNC 4 yazılıma sahip 12 inçlik dokunmatik ekran neredeyse bütün bilgi-eğlence ve fonksiyon kontrollerini bir araya toplamış durumda. 

Her koşulda dengeli sürüş
Ford E-Transit bütün modellerinde gücünü aracın arka tarafını yerleştirilen elektrikli motordan alıyor. Arka bağımsız süspansiyonların ve aracın geniş tabanına dengeli bir şekilde konumlandırılan ağır bataryaların da etkisiyle E-Transit, araçta yük yokken bile gerek şehir içi yollarda gerekse de otoyolda güven verirken, hızlanmalarda da dengesini koruyor. 
E-Transit’te standart olarak sunulan Pro Power On Board, sistemi ise jeneratöre gerek duymadan 2,3 kW güç üretiyor. Bu sistem elektriğin olmadığı alanlarda yük alanın arkasında yer alan 230 voltluk prizle 
Özellikle ilk aşamada sundukları menzil ve şarj altyapısı nedeniyle şehir içi mal toplama ve teslimat gibi görevler için uygun olan Ford E-Transit, büyüklüğüne rağmen kolay kullanımı ve şehir içindeki manevra kabiliyetiyle dikkat çekiyor. 

Sessiz ve konforlu çalışma ortamı
Ayrıca aracın elektrikli olmasından gelen sürüşte ve bekleme anlarındaki sessizliğiyle sürücü konforunu da önemli ölçüde artırdığını da not etmek gerek. Araç, sadece hızlı giderken az da olsa kabine yol ve rüzgar sesi alıyor ancak ses hafif olduğu için araçtaki sürücü ve yolcuların birbirleriyle -dizel versiyonlarda olduğu gibi yüksek sesle konuşmasını gerektirecek kadar değil. 
Sürüş deneyiminden bahsederken arasın orta konsolunda yer alan bir döner seçiciden vitesi seçmeniz yeterli sonrasında gaz pedalına basmanız yeterli. Geri vitese aldığınız zaman araçtaki 360 derecelik çevre izleme, geri kamera ve sensörlerle uyumlu bir şekilde çalışarak dar alanlarda bile manevra sağlamayı kolaylaştıran görsel ve sesli uyarıları size sunarak günlük kullanımda büyük van kullanmayan bir sürücüyü bile stresten kurtarmaya yardımcı oluyor. 

Farklı koşullara özel 3 sürüş modu
Araçta hem sürüş şartlarına hem de frenden elde edilen enerjiyi geri toplamayı ayarlayan 3 sürüş modu bulunuyor. Normal mod günlük kullanım için idealken, özellikle yüklüyken zorlu hava şartlarında kaygan mod devreye alabilir. Menzil-şarj kaygısını daha fazla taşıdığınız anlarda ise yüzde 10’a kadar avantaj sağladığı kaydedilen ve aracın gücünü elektronik olarak sınırlayan Eko modu seçme şansı bulunuyor.